{"id":3021,"date":"2024-12-15T11:48:12","date_gmt":"2024-12-15T10:48:12","guid":{"rendered":"http:\/\/oizpp.pl\/?page_id=3021"},"modified":"2025-05-31T08:45:15","modified_gmt":"2025-05-31T06:45:15","slug":"ewolucja-zawodu-pielegniarki","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/oizpp.pl\/?page_id=3021","title":{"rendered":"Ewolucja zawodu piel\u0119gniarki"},"content":{"rendered":"\n

Jak rola piel\u0119gniarstwa ewoluowa\u0142a na przestrzeni dziej\u00f3w?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie piel\u0119gniarki stanowi\u0105 kr\u0119gos\u0142up systemu opieki zdrowotnej<\/strong> (jeszcze nie w Polsce). Gdyby Florence Nightingale \u017cy\u0142a wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, nie ogranicza\u0142aby si\u0119 jedynie do tradycyjnych metod opieki,<\/strong> lecz wykorzystuj\u0105c nowoczesne technologie monitorowania stanu zdrowia pacjent\u00f3w,<\/strong> d\u0105\u017cy\u0142aby do zapewnienia im szybkiej i profesjonalnej pomocy medycznej. Ograniczenie samodzielno\u015bci piel\u0119gniarek w Polsce nie tylko hamuje rozw\u00f3j zawodu<\/strong>, ale r\u00f3wnie\u017c negatywnie wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 i dost\u0119pno\u015b\u0107 opieki zdrowotnej<\/strong>, obci\u0105\u017caj\u0105c system oraz ograniczaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci szybkiego reagowania na potrzeby pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

.<\/p>\n\n\n\n

Piel\u0119gniarka jako specjalistka, z kt\u00f3r\u0105 wiele os\u00f3b spotyka si\u0119 w plac\u00f3wce opieki zdrowotnej, jest samodzielnym zawodem medycznym. Piel\u0119gniarki pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w systemie ochrony zdrowia,<\/strong> w tym zajmuj\u0105 si\u0119 szeroko poj\u0119t\u0105 profilaktyk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Bycie piel\u0119gniark\u0105 obejmuje wiele wyzwa\u0144. Ich rola nie zawsze by\u0142a taka. Rola piel\u0119gniarstwa ewoluowa\u0142a w historii w odpowiedzi na nowe wyzwania, nadawano jej szersze uprawnienia i obowi\u0105zki w opiece zdrowotnej w zale\u017cno\u015bci od zapotrzebowania spo\u0142ecznego. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ewolucja piel\u0119gniarstwa: o\u015b czasu <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze<\/strong> ewolucja zada\u0144 piel\u0119gniarki ma zwi\u0105zek z edukacj\u0105<\/strong>. Im wy\u017cszy poziom medycyny tym szersze uprawnienia zdobywa piel\u0119gniarka. <\/strong>Jednak nie zawsze tak by\u0142o:<\/p>\n\n\n\n

W XIX wieku piel\u0119gniarstwo ogranicza\u0142o si\u0119 do prac domowych. Typowy dzie\u0144 piel\u0119gniarki w 1887 roku wi\u0105za\u0142 si\u0119 z przestrzeganiem obowi\u0105zk\u00f3w takich jak: zamiatanie i wycieranie kurzu na sali chorych, dostarczanie w\u0119gla do ogrzewania, nape\u0142nianie lamp naftowych i robienie notatek dla lekarza (asystentka lekarza), w tym dbanie o czysto\u015b\u0107 ko\u0144c\u00f3wek d\u0142ugopis\u00f3w (pi\u00f3r kulkowych) jakich u\u017cywa\u0142 lekarz<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ewolucja piel\u0119gniarstwa: od staro\u017cytno\u015bci do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Staro\u017cytny \u015bwiat <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Staro\u017cytni Egipcjanie do\u015bwiadczali tej samej szerokiej gamy chor\u00f3b, co ludzie wsp\u00f3\u0142cze\u015bni, ale w przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci ludzi w epoce nowo\u017cytnej przypisywali to do\u015bwiadczenie nadprzyrodzonym przyczynom. Na przyk\u0142ad powszechne by\u0142o przezi\u0119bienie, ale jego objawy nie by\u0142y leczone lekami i le\u017ceniem w \u0142\u00f3\u017cku, lub nie tylko, ale magicznymi zakl\u0119ciami. Papirus Ebersa (datowany na ok. 1550 r. p.n.e.), najd\u0142u\u017cszy i najbardziej kompletny zachowany tekst medyczny, jasno wyra\u017ca egipski pogl\u0105d na leczenie: \u201eMagia jest skuteczna razem z medycyn\u0105. Medycyna jest skuteczna razem z magi\u0105\u201d. Magia, o kt\u00f3rej mowa, przybiera\u0142a form\u0119 zakl\u0119\u0107 i rytua\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wzywa\u0142y wy\u017csze nadprzyrodzone moce do wyleczenia pacjenta lub leczenia objaw\u00f3w. W Papirusie Medycznym Chestera Beatty’ego, datowanym na ok. 1200 r. p.n.e., zaleca si\u0119 leczenie chor\u00f3b odbytu i odbytnicy, a pacjentom chorym na raka przepisuje si\u0119 marihuan\u0119 (co nast\u0105pi\u0142o przed wzmiank\u0105 o marihuanie u Herodota, co przez d\u0142ugi czas uwa\u017cano za najwcze\u015bniejsz\u0105 wzmiank\u0119 o tym leku). \u00d3wcze\u015bni lekarze wiedzieli, \u017ce serce jest pomp\u0105, a \u017cy\u0142y i t\u0119tnice dostarczaj\u0105 krew do cia\u0142a, ale nie wiedzieli, jak to si\u0119 dzieje. Wiedzieli o chorobach w\u0105troby, ale nie o jej funkcji. M\u00f3zg uwa\u017cano za bezu\u017cyteczny organ; uwa\u017cano, \u017ce wszystkie my\u015bli, uczucia, charakter cz\u0142owieka pochodz\u0105 z serca. Uwa\u017cano, \u017ce macica kobiety jest swobodnie p\u0142ywaj\u0105cym organem, kt\u00f3ry mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na ka\u017cd\u0105 inn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a. Mimo \u017ce ich wiedza na temat fizjologii by\u0142a ograniczona, egipscy lekarze odnie\u015bli spory sukces w leczeniu swoich pacjent\u00f3w i byli wysoko cenieni przez inne kultury.<\/p>\n\n\n\n

Badacze prowadz\u0105 dyskusje w kwestii roli piel\u0119gniarki w staro\u017cytnym Egipcie; niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce dowody wskazuj\u0105, \u017ce zar\u00f3wno kobieta i m\u0119\u017cczyzna mogli by\u0107 piel\u0119gniark\u0105\/-rzem, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142a pomoc lekarzom w procedurach (Graves-Brown, 2010; Mark, 2017). Jednak inni badacze staro\u017cytnego Egiptu dowodzili, \u017ce rola piel\u0119gniarki by\u0142a ograniczona tylko do kobiety w opiece i karmieniu piersi\u0105 (piel\u0119gniarka-mamka) i nie by\u0142o \u017cadnej asystentki lekarza (piel\u0119gniarki), kt\u00f3ra pomaga\u0142aby lekarzom w staro\u017cytnym Egipcie, i nie ma \u017cadnych udokumentowanych tekst\u00f3w ani znak\u00f3w, kt\u00f3re rzuca\u0142yby \u015bwiat\u0142o na prac\u0119 takiej piel\u0119gniarki w odniesieniu do medycyny (Nunn, 1996). Z kolei s\u0105 znane inne badania, kt\u00f3re dowodzi\u0142y, \u017ce by\u0142 m\u0119\u017cczyzna jako asystent lekarza, kt\u00f3ry przygotowywa\u0142 sprz\u0119t, karmi\u0142 chorych, pomaga\u0142 pacjentom le\u017c\u0105cym i mierzy\u0142 ich parametry \u017cycia, takie jak temperatura i t\u0119tno. Obecnie pomiar t\u0119tna jest jedn\u0105 z podstawowych czynno\u015bci piel\u0119gniarskich,<\/strong> prawdopodobnie dlatego, \u017ce staro\u017cytni Egipcjanie mieli wiedz\u0119 na temat uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i rozumieli zwi\u0105zek t\u0119tna z ocen\u0105 stanu zdrowia i diagnozowaniem chor\u00f3b (Barr, 2014).<\/p>\n\n\n\n

Istnieje kilka egipskich s\u0142\u00f3w oznaczaj\u0105cych piel\u0119gniark\u0119, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich odnosi si\u0119 do opieki dzieci. W hieroglifach znak kobiety siedz\u0105cej na krze\u015ble z dzieckiem na kolanach (lista znak\u00f3w Gardiner B 6) wskazuje na piel\u0119gniark\u0119. Kiedy kobieta karmi dziecko, oznacza to, \u017ce jest jego mamk\u0105 (lista znak\u00f3w Gardiner B 5) (Allen, 2008; Nunn, 1996). Czasownik srwx ma wiele znacze\u0144 w odniesieniu do opieki medycznej. Jest u\u017cywany w leczeniu medycznym (zwyk\u0142e u\u017cycie) do przyjmowania chorych na leczenie, leczenia patologii; zw\u0142aszcza bolesnych i obrz\u0119kni\u0119tych oraz w leczeniu konkretnych chor\u00f3b, zar\u00f3wno widocznych, jak i wewn\u0119trznych. Poza \u017ar\u00f3d\u0142ami medycznymi czasownik ten oznacza \u201eopiekowa\u0107 si\u0119 osobami starszymi\u201d (Erman i Grapow, 1971, tom IV). Jednak\u017ce rzadki egipski tytu\u0142 Xnmt i\/lub xnmt.t jest zwykle t\u0142umaczony jako \u201epiel\u0119gniarka\u201d (Ward, 1982). Pierwsze po\u015bwiadczenie tytu\u0142u xnmt.t \u201epiel\u0119gniarka\u201d znajduje si\u0119 w tekstach piramid, datowanych na okres Starego Pa\u0144stwa [2575 p.n.e.\u20132150 p.n.e.].<\/p>\n\n\n\n

Piel\u0119gniarka w staro\u017cytnej historii i Rzymie by\u0142a powi\u0105zana z po\u0142o\u017cnictwem. Po\u0142o\u017cne pomaga\u0142y kobietom podczas porodu i opieki poporodowej oraz w okresie niemowl\u0119cym dziecka. <\/p>\n\n\n\n

\u015aredniowiecze <\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015bredniowiecznej Europie piel\u0119gniarki przeniesione z g\u0142\u00f3wnych po\u0142o\u017cnych do roli asystentek mnich\u00f3w, kt\u00f3re opiekowa\u0142y si\u0119 chorymi. Praktyki lecznicze wyst\u0119puj\u0105 w miejscach kultu i by\u0142y powi\u0105zane z obyczajami spo\u0142ecznymi, zajmuj\u0105c si\u0119 nie tylko fizycznym, ale tak\u017ce ochronnym i duchowym dobrostanem. Edukacja by\u0142a nieformalna, medycyna by\u0142a ograniczona i nie stanowi\u0142a \u017cadnego ustrukturyzowanego szkolenia. Leczenie by\u0142o mieszank\u0105 stosowania zi\u00f3\u0142 leczniczych, obrz\u0119d\u00f3w religijnych i przes\u0105d\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Codzienne obowi\u0105zki piel\u0119gniarskie dotyczy\u0142y opieki nad chorymi, podawania zi\u00f3\u0142 leczniczych, asystowania przy zabiegach i pocieszania umieraj\u0105cych. Tymczasem po\u0142o\u017cne cz\u0119sto by\u0142y starszymi kobietami, kt\u00f3re zdobywa\u0142y wiedz\u0119 przez praktyczne do\u015bwiadczenie.  <\/p>\n\n\n\n

Renesans i wczesna epoka nowo\u017cytna <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Spustoszenie przez „czarn\u0105 \u015bmier\u0107” jakie mia\u0142o miejsce w po\u0142owie XIV wieku wymusi\u0142o wprowadzenie nowych metod leczenia oraz zintensyfikowano badania anatomii cz\u0142owieka. Pandemia doprowadzi\u0142a do podj\u0119cia pierwszych krok\u00f3w w ramach systemowej ochrony zdrowia publicznego, takich jak sanityzacja, izolacja i kwarantanna. Piel\u0119gniarki zacz\u0119\u0142y si\u0119 specjalizowa\u0107 w dzia\u0142aniach ochronnych, takich jak piel\u0119gnacja, leczenie chor\u00f3b zaka\u017anych i pomaganie lekarzom w egzekwowaniu zdrowia publicznego. \u00d3wczesny wydzia\u0142 medycyny w Pary\u017cu w li\u015bcie do kr\u00f3la Francji uzna\u0142, \u017ce za czarn\u0105 \u015bmier\u0107 odpowiadaj\u0105 niebiosa, konkretnie koniunkcja trzech planet w 1345<\/strong>, powoduj\u0105ca \u201ewielk\u0105 zaraz\u0119 w powietrzu\u201d. Sprawozdanie to by\u0142o pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 wyt\u0142umaczenia przyczyn epidemii i jedn\u0105 z najbardziej rozpowszechnionych. Panowa\u0142o w\u00f3wczas bowiem powszechne przekonanie, \u017ce za chorob\u0119 odpowiada \u201ez\u0142e powietrze\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Znaczenie higieny dla zdrowia zosta\u0142o dostrze\u017cone dopiero w XIX wieku. Podczas wojny krymskiej Nightingale zosta\u0142a zwerbowana (wraz z 38 innymi piel\u0119gniarkami) do Turcji, aby opiekowa\u0107 si\u0119 rannymi \u017co\u0142nierzami brytyjskimi.<\/strong> Nightingale zyska\u0142a przydomek \u201eDama z lamp\u0105\u201d, tytu\u0142 nadany jej ze wzgl\u0119du na cz\u0119ste kontrole rannych \u017co\u0142nierzy w nocy. W tamtych czasach kontrole i opieka nocna by\u0142y czym\u015b niespotykanym. Dzisiaj wiele piel\u0119gniarek pod\u0105\u017ca \u015bladami Nightingale, pracuj\u0105c na nocnych zmianach i stawiaj\u0105c opiek\u0119 nad pacjentami na pierwszym miejscu. Nightingale by\u0142a pierwsz\u0105 piel\u0119gniark\u0105, kt\u00f3ra opiekowa\u0142a si\u0119 swoimi pacjentami, nie tylko ze wzgl\u0119du na chorob\u0119 lub uraz<\/strong>. Obecnie zapewnianie opieki nad pacjentami jest filarem szpitali i plac\u00f3wek opieki zdrowotnej.<\/strong> Nightingale podchodzi\u0142a do ka\u017cdego ze swoich pacjent\u00f3w na poziomie indywidualnym, zamiast po prostu pr\u00f3bowa\u0107 leczy\u0107 choroby i ich dolegliwo\u015bci. Rozwin\u0119\u0142a zrozumienie ka\u017cdego, kim si\u0119 opiekowa\u0142a, co jest rewolucj\u0105, kt\u00f3ra inspiruje piel\u0119gniarki <\/strong>do dzisiaj.<\/p>\n\n\n\n

Florence Nightingale<\/strong> pracuj\u0105c w szpitalu polowym odegra\u0142a kluczow\u0105 rol\u0119 w zrewolucjonizowaniu opieki zdrowotnej poprzez wdro\u017cenie praktyk, co zaowocowa\u0142o wprowadzeniem dokumentacji szpitalnej, ochron\u0119 pacjenta oraz promowanie zaawansowanego szkolenia piel\u0119gniarskiego. Teoria zarazk\u00f3w by\u0142a nowa w po\u0142owie XIX wieku. Nightingale wierzy\u0142a w starsz\u0105 teori\u0119 miazmat\u00f3w, w kt\u00f3rej \u201ez\u0142e powietrze\u201d jest przyczyn\u0105 chor\u00f3b. Mimo to prowadzi\u0142a kampani\u0119 na rzecz regularnego mycia r\u0105k i czystych warunk\u00f3w szpitalnych. Jej wk\u0142ad w podwaliny nowoczesnego piel\u0119gniarstwa by\u0142 wa\u017cny – znalaz\u0142a przestrze\u0144 dla tego zawodu. Drug\u0105 znan\u0105 popularyzatork\u0105 by\u0142a Clara Barton<\/strong> – ameryka\u0144ska piel\u0119gniarka i dzia\u0142aczka, za\u0142o\u017cycielka Ameryka\u0144skiego Czerwonego Krzy\u017ca, kt\u00f3ra umocni\u0142a rol\u0119 piel\u0119gniarki w opiece medycznej i s\u0142u\u017cbach ratunkowych. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

XX wiek <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Podczas pierwszej i drugiej wojny piel\u0119gniarki \u2014 po raz pierwszy pracowa\u0142y w pobli\u017cu p\u00f3l bitewnych, za co by\u0142y powszechnie szanowane. Obecno\u015b\u0107 piel\u0119gniarek na froncie poprawia\u0142o morale wszystkich walcz\u0105cych m\u0119\u017cczyzn, poniewa\u017c \u017co\u0142nierze zdali sobie spraw\u0119, \u017ce otrzymaj\u0105 fachow\u0105 opiek\u0119 w przypadku odniesienia ran. Hospitalizowani m\u0119\u017cczy\u017ani szybciej wracali do zdrowia, gdy opiekowa\u0142y si\u0119 nimi piel\u0119gniarki. \u017bo\u0142nierze na polu bitwy uznali, \u017ce \u201eje\u015bli piel\u0119gniarki mog\u0105 to znie\u015b\u0107, to i my mo\u017cemy\u201d. Piel\u0119gniarki zosta\u0142y wezwane do s\u0142u\u017cby bli\u017cej pola bitwy, nawet s\u0142u\u017c\u0105c pod ostrza\u0142em. Dzi\u0119ki umiej\u0119tno\u015bciom i oddaniu piel\u0119gniarek, armia USA mia\u0142a zadziwiaj\u0105co niski wska\u017anik zgon\u00f3w po urazach w toczonych walkach.<\/strong> Piel\u0119gniarki nigdy wcze\u015bniej nie musia\u0142y radzi\u0107 sobie z tak wieloma i tak strasznymi obra\u017ceniami. W ramach \u201e\u0142a\u0144cucha ewakuacji\u201d ustanowionego przez Army Medical Department podczas wojny piel\u0119gniarki s\u0142u\u017cy\u0142y pod ostrza\u0142em w szpitalach polowych i szpitalach ewakuacyjnych, w poci\u0105gach szpitalnych i statkach szpitalnych oraz jako piel\u0119gniarki lotnicze w samolotach transportu medycznego.<\/p>\n\n\n\n

W 1920 r. piel\u0119gniarki zdoby\u0142y uznanie i zosta\u0142y zapewnione o wy\u017cszym wynagrodzeniu. Kwestia ta zosta\u0142a jednak od\u0142o\u017cona na bok, a\u017c do ponownego pojawienia si\u0119 jej podczas II wojny \u015bwiatowej. W\u00f3wczas Naczelny Chirurg USA nalega\u0142, aby nada\u0107 piel\u0119gniarkom adekwatne wynagrodzenie za ich prac\u0119.<\/strong> W wyniku dzia\u0142a\u0144 Kongresu w 1942 r. piel\u0119gniarki otrzyma\u0142y korekt\u0119 p\u0142ac 16 czerwca 1942 r.<\/strong> W czasie wojny dy\u017cur piel\u0119gniarski dzienny zaczyna\u0142 si\u0119 o 7:50 rano i ko\u0144czy\u0142 o 8 wieczorem. Gdy by\u0142o to mo\u017cliwe, piel\u0119gniarkom dawano trzy godziny wolnego, zwykle po po\u0142udniu mi\u0119dzy 14:00 a 17:00. Dostawa\u0142y r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u0142 dnia wolnego w tygodniu, je\u015bli obci\u0105\u017cenie prac\u0105 nie by\u0142o zbyt du\u017ce. Piel\u0119gniarki nocne zaczyna\u0142y dy\u017cur o 19:50 i ko\u0144czy\u0142y o 8 rano. Warto przypomnie\u0107, \u017ce w Stanach Zjednoczonych pierwsze programy szkolenia zawodowego dla piel\u0119gniarek pojawi\u0142y si\u0119 w czasie wojny secesyjnej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po wojnie w wielu krajach brakuje piel\u0119gniarek<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

Piel\u0119gniarkom Korpusu Piel\u0119gniarskiego Armii przyznano prawo do posiadania sta\u0142ego statusu oficera w czasie pokoju. Z rozwojem systemu ochrony zdrowia<\/strong> podj\u0119to wysi\u0142ki na rzecz rekrutacji i kszta\u0142cenia piel\u0119gniarek<\/strong>, kt\u00f3re odrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w jako\u015bci i opiece hospitalizowanych pacjent\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Piel\u0119gniarstwo dzisiaj <\/strong>na przyk\u0142adzie USA:<\/p>\n\n\n\n

Z biegiem czasu rola piel\u0119gniarek zmieni\u0142a si\u0119 z pozycji pomocniczej, wspieraj\u0105cej na autonomiczn\u0105 i integraln\u0105 w systemie opieki zdrowotnej.<\/strong> Obecnie piel\u0119gniarki s\u0105 nie tylko opiekunami, ale tak\u017ce edukatorami, rzecznikami, badaczami i liderami, kt\u00f3rzy odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu opieki nad pacjentem i polityki opieki zdrowotnej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Piel\u0119gniarki stanowi\u0105 kr\u0119gos\u0142up systemu opieki zdrowotnej USA.<\/strong> Piel\u0119gniarki zapewniaj\u0105 wysoki standard wyj\u0105tkowej opieki publicznej od dziesi\u0119cioleci, zyskuj\u0105c szacunek zawodowy w spo\u0142eczno\u015bci medycznej poprzez lobbing, organizowanie i rozw\u00f3j zawodu w uj\u0119ciu akademickim. Rola piel\u0119gniarek znacznie si\u0119 rozszerzy\u0142a w ci\u0105gu ostatnich 70 lat. Kiedy\u015b postrzegane jako wsparcia zespo\u0142u opieki klinicznej, piel\u0119gniarki sta\u0142y si\u0119 cenionymi partnerami w opiece nad pacjentami, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z lekarzami i innymi specjalistami w celu zapewnienia jak najlepszych wynik\u00f3w. Aby zrozumie\u0107, dlaczego piel\u0119gniarki s\u0105 wa\u017cne w dzisiejszej opiece zdrowotnej, wa\u017cne jest, aby przeanalizowa\u0107, w jaki spos\u00f3b piel\u0119gnowane s\u0105 relacje z pacjentami i jak piel\u0119gniarki wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z innymi praktykami. Piel\u0119gniarki sp\u0119dzaj\u0105 jeszcze wi\u0119cej czasu z pacjentami w szpitalu. Badania dotycz\u0105ce czasu, jaki pacjenci intensywnej terapii sp\u0119dzaj\u0105 z co najmniej jednym pracownikiem s\u0142u\u017cby zdrowia (Butler,2018) ujawniaj\u0105, \u017ce oko\u0142o 86% tej interakcji dotyczy\u0142o piel\u0119gniarek, w por\u00f3wnaniu do zaledwie 13% z lekarzami. W przypadku nocnych pobyt\u00f3w w szpitalu czas sp\u0119dzony z piel\u0119gniarkami by\u0142 jeszcze d\u0142u\u017cszy<\/strong>. \u017ar\u00f3d\u0142o bada\u0144: tutaj<\/a><\/strong> Czas, jaki piel\u0119gniarki sp\u0119dzaj\u0105 z pacjentami, daje im r\u00f3wnie\u017c unikalny wgl\u0105d w potrzeby i pragnienia pacjent\u00f3w, zachowania, nawyki zdrowotne i obawy<\/strong>, co czyni je wa\u017cnymi or\u0119downikami w opiece nad pacjentami<\/strong>. Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Piel\u0119gniarek wymienia or\u0119downictwo <\/strong>jako \u201efilar piel\u0119gniarstwa\u201d <\/strong>i uwa\u017ca je za jeden z najwa\u017cniejszych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych piel\u0119gniarki s\u0105 wa\u017cne w opiece zdrowotnej. Innym wa\u017cnym elementem roli piel\u0119gniarek w dzisiejszym z\u0142o\u017conym \u015brodowisku opieki zdrowotnej jest monitorowanie opieki nad pacjentami i prowadzenie dokumentacji. <\/strong>Piel\u0119gniarki dzia\u0142aj\u0105 na pierwszej linii opieki. Podczas gdy lekarze i inni cz\u0142onkowie zespo\u0142u opieku\u0144czego r\u00f3wnie\u017c sprawdzaj\u0105 pacjent\u00f3w, piel\u0119gniarki monitoruj\u0105 ich stan przez 24h. W ramach oceny pacjent\u00f3w piel\u0119gniarki dokumentuj\u0105 wszystko, od podstawowych parametr\u00f3w \u017cyciowych pacjent\u00f3w i powod\u00f3w wizyty po prawdopodobie\u0144stwo upadku (okre\u015blane jako \u201ewynik ryzyka upadku\u201d) i reakcje na stosowan\u0105 terapi\u0119 lekow\u0105. Nast\u0119pnie podsumowuj\u0105 te oceny, aktualizuj\u0105 sta\u0142\u0105 dokumentacj\u0119 medyczn\u0105 pacjent\u00f3w<\/strong> i stosuj\u0105 odpowiednie op\u0142aty (funkcja rozlicze\u0144). Piel\u0119gniarka dyplomowana<\/strong> ma najwi\u0119cej bezpo\u015brednich interakcji z pacjentami ze wszystkich os\u00f3b w jednostce opieki nad pacjentem.<\/strong> Z drugiej strony, role piel\u0119gniarskie, takie jak piel\u0119gniarka specjalistyczna kliniczna, s\u0105 zwykle bardziej zaanga\u017cowane w role kierownicze lub administracyjne, w kt\u00f3rych doradzaj\u0105 innym pracownikom piel\u0119gniarskim w zakresie sposob\u00f3w poprawy jako\u015bci opieki nad pacjentem<\/strong>. Od interakcji z pacjentami po codzienne obowi\u0105zki i ich pozycj\u0119 w hierarchii, rola piel\u0119gniarki jest determinowana przez wyb\u00f3r \u015bcie\u017cki kariery zawodowej. Podczas gdy powiadomienie lekarza prowadz\u0105cego jest standardowym protoko\u0142em, zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, w kt\u00f3rych piel\u0119gniarki musz\u0105 dzia\u0142a\u0107 natychmiast<\/strong>, aby ustabilizowa\u0107 stan pacjenta. W innych przypadkach, jako cz\u0119\u015b\u0107 ustalonego polecenia, lekarz mo\u017ce okre\u015bli\u0107 sytuacje, w kt\u00f3rych piel\u0119gniarka mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 bez proszenia lekarza o zgod\u0119<\/strong> (na przyk\u0142ad, je\u015bli poziom magnezu u pacjenta spadnie do okre\u015blonego poziomu, piel\u0119gniarka mo\u017ce poda\u0107 pacjentowi magnez bez konsultacji z lekarzem.) Ta autonomia wymaga od piel\u0119gniarek gruntownego zrozumienia zakresu ich praktyki oraz wsp\u00f3\u0142pracy i zaufania w relacjach z lekarzami i innymi kluczowymi cz\u0142onkami zespo\u0142u opieki.<\/strong> To r\u00f3wnie\u017c pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego wiele szpitali zatrudnia piel\u0119gniarki z wy\u017cszymi kwalifikacjami i przydzielonymi im wi\u0119kszymi uprawnieniami.<\/p>\n\n\n\n

Pandemia sprawi\u0142a, \u017ce \u200b\u200b\u200b\u200bpiel\u0119gniarki odegra\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119. Stawia si\u0119 coraz wi\u0119ksze wyzwania i wymagania wobec piel\u0119gniarstwa w telezdrowiu, zdalnej opiece jak i wsp\u00f3\u0142pracy interdyscyplinarnej. <\/p>\n\n\n\n

Wobec prognozowanych niedobor\u00f3w lekarzy zachodzi konieczno\u015b\u0107 do rozszerzenia uprawnie\u0144 piel\u0119gniarek poprzez przejmowania roli kierowniczej i uzupe\u0142nianiu luk wsz\u0119dzie tam, gdzie jest to konieczne w opiece i leczeniu pacjent\u00f3w. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlatego aktualnie piel\u0119gniarki mog\u0105 wypisa\u0107 recepty i wype\u0142nia\u0107 obowi\u0105zki lekarzy<\/strong> w lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach, w kt\u00f3rych brakuje lekarzy. Wed\u0142ug Biur Statystyki Pracy w USA do 2031 r. prognozuje si\u0119 wzrost zatrudnienia piel\u0119gniarek o 40%.<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z post\u0119puj\u0105cym deficytem zawodu piel\u0119gniarki w USA powsta\u0142 projekt \u201e20 x 20 wybierz piel\u0119gniarstwo\u201d, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 zwi\u0119kszenie odsetka zatrudnionych piel\u0119gniarzy w 2020 r. do 20% og\u00f3lnej liczby personelu piel\u0119gniarskiego. Autorem projektu, opieraj\u0105cego si\u0119 na ha\u015ble: \u201eR\u00f3b to, co kochasz, a b\u0119dziesz kocha\u0107 to, co robisz<\/strong>\u201d, jest Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie na rzecz M\u0119\u017cczyzn w Piel\u0119gniarstwie (American Assembly for Men in Nursing, AAMN). Wskutek powy\u017cszych dzia\u0142a\u0144 zwi\u0119kszono odsetek m\u0119\u017cczyzn do 12% <\/strong>og\u00f3\u0142u kadry piel\u0119gniarskiej (dla por\u00f3wnania piel\u0119gniarzy by\u0142o: 1% <\/strong>w 1960 r., 4,1<\/strong>% w 1980 oraz 7,6%<\/strong> w 2000 r.).<\/p>\n\n\n\n

Z danych statystycznych Okr\u0119gowej Izby Piel\u0119gniarek i Po\u0142o\u017cnych w Poznaniu wynika, \u017ce m\u0119\u017cczyzn wykonuj\u0105cych prac\u0119 piel\u0119gniarza lub po\u0142o\u017cnika jest niewielu, mianowicie na 12073 zarejestrowanych os\u00f3b (stan na dzie\u0144 1.08.2010 r.) piel\u0119gniarzy by\u0142o tylko 290 <\/strong>(2,4%<\/strong>). Wed\u0142ug danych z Centralnego Rejestru Piel\u0119gniarek i Po\u0142o\u017cnych (stan na stycze\u0144 2023 roku<\/strong>) w Polsce zarejestrowanych jest 315 670<\/strong> piel\u0119gniarek (z czego w publicznych szpitalach pracuje zaledwie ok. 200 000). Odsetek m\u0119\u017cczyzn<\/em> waha si\u0119 mi\u0119dzy 1,7%<\/strong> w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim a 4,0%<\/strong> w lubelskim, czyli \u015brednio 2,8% w Polsce.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Zaawansowana Praktyka Piel\u0119gniarska<\/strong> – Advanced Practitioner Nurse (APN):<\/p>\n\n\n\n

APN to piel\u0119gniarka, kt\u00f3ra naby\u0142a kompetencje kliniczne i zaawansowane umiej\u0119tno\u015bci decyzyjne, poprzez dodatkowe wykszta\u0142cenie, dla rozszerzonej praktyki klinicznej piel\u0119gniarstwa (ICN, 2008). Piel\u0119gniarki – praktycy i specjalistki piel\u0119gniarki kliniczne to dwie wsp\u00f3lne kategorie praktyki APN<\/strong>, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 na arenie mi\u0119dzynarodowej. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w kategoryzacji praktyki klinicznej APN jest kszta\u0142towana przez kontekst lub kraj, w kt\u00f3rym rozwin\u0119\u0142a si\u0119 rola i gdzie APN jest po\u015bwiadczony praktyk\u0105. Rozszerzona rola piel\u0119gniarki nie jest zjawiskiem nowym<\/strong>. Termin specjalista w odniesieniu do piel\u0119gniarstwa<\/strong> pojawi\u0142 si\u0119 w Stanach Zjednoczonych na pocz\u0105tku XX wieku<\/strong>, gdy kursy podyplomowe w zakresie kurs\u00f3w piel\u0119gniarskich sta\u0142y si\u0119 dost\u0119pne dla piel\u0119gniarek – specjalist\u00f3w psychiatrycznych, anestezjologicznych i po\u0142o\u017cnych piel\u0119gniarek. Uwa\u017cano, \u017ce piel\u0119gniarki te praktykuj\u0105 w wy\u017cszym stopniu specjalizacji ni\u017c te ju\u017c zwi\u0105zane z piel\u0119gniarstwem. Te wczesne dziedziny praktyki piel\u0119gniarskiej by\u0142y zwykle zwi\u0105zane z tradycyjn\u0105 opiek\u0105 szpitaln\u0105 i w rezultacie koncepcja rozwin\u0119\u0142a si\u0119 bez sprzeciwu.<\/a> <\/strong>W podstawowej opiece zdrowotnej rola piel\u0119gniarki (NP) rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1968 roku w Stanach Zjednoczonych w oparciu o model zdrowia publicznego, kt\u00f3ry mia\u0142 zapewni\u0107 opiek\u0119 nad dzie\u0107mi niedostatecznie zabezpieczonymi na okre\u015blonych obszarach kraju.<\/a> Koncepcja NP ewoluowa\u0142a w celu uwzgl\u0119dnienia wszystkich populacji og\u00f3lnych i rozwini\u0119tych w warunkach ratunkowych i ostrych. Zaawansowana praktyka piel\u0119gniarska (APN ang. ZPP pl) jest wykszta\u0142con\u0105 kadr\u0105 medyczn\u0105 w celu zarz\u0105dzania warunkami zdrowotnymi, koncentruj\u0105c si\u0119 na zapobieganiu chorobom. APN ma uprawnienia takie jak: wykonuje badania fizykalne, diagnozuje, wypisuje recepty, w tym zamawia leki, a tak\u017ce mo\u017ce stosowa\u0107 procedury terapeutyczne<\/strong>. Ich zakres praktyki obejmuje kontinuum utrzymania dobrostanu<\/strong> do co najmniej jednej populacji, okre\u015blonej przez krajow\u0105 lub regionaln\u0105 rol\u0119. Dowody naukowe wskazuj\u0105, \u017ce pacjenci, kt\u00f3rymi opiekuje si\u0119 Zaawansowana Praktyka Piel\u0119gniarska (APN), do\u015bwiadczaj\u0105 wi\u0119kszej satysfakcji z \u015bwiadczonej opieki, maj\u0105 mniej niepotrzebnych wizyt na pogotowiu, mniej s\u0105 poddani remisji szpitalnych i w wi\u0119kszym stopniu mog\u0105 unikn\u0105\u0107 hospitalizacji w por\u00f3wnaniu z pacjentami otrzymuj\u0105cymi podobn\u0105 opiek\u0119 przez lekarzy.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zaawansowana Praktyka Piel\u0119gniarska powsta\u0142a w sierpniu 1965 roku w Stanach Zjednoczonych, a jego za\u0142o\u017cycielami byli dr Loretta Ford i dr Henry Silver, kt\u00f3rzy opracowali pierwszy program NP na Uniwersytecie Kolorado. Natomiast rozw\u00f3j w Wielkiej Brytanii zapocz\u0105tkowa\u0142a Barbara Stilwell, kt\u00f3ra w 1990 r. doprowadzi\u0142a do utworzenia pierwszego kursu zaawansowanej praktyki piel\u0119gniarskiej w Royal College of Nursing Institute<\/strong>. Manley (1997) poda\u0142 dalsz\u0105 formaln\u0105 definicj\u0119 roli i poziomu praktyki.1 Jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy zaawansowan\u0105 praktyk\u0105 piel\u0119gniarsk\u0105 (ANP) a zaawansowanym praktykiem klinicznym (ACP)? Termin ACP nie odnosi si\u0119 do konkretnej roli, ale jest og\u00f3lnym terminem dla praktyk\u00f3w w ca\u0142ej NHS, kt\u00f3rzy awansowali na poziom zaawansowany. Od 2018 roku wszystkie cztery kraje (Anglia, Szkocja, Irlandia P\u00f3\u0142nocna i Walia) maj\u0105 APN zar\u00f3wno w wyspecjalizowanych warunkach, jak i podstawowej opieki zdrowotnej <\/strong>z najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 w Anglii. Chocia\u017c nie ma regulacji ochrony, Advanced Nurse Practitioner w Wielkiej Brytanii Advanced Practice Toolkit opracowany w Szkocji ma na celu prac\u0119 we wszystkich sektorach w celu lepszego zrozumienia zaawansowanych r\u00f3l piel\u0119gniarskich. Holandia od 20 lat rozwija koncepcj\u0119 APN (po holendersku jest \u201especjalistk\u0105 piel\u0119gniark\u0105\u201d. Od 2016 r. 2750 os\u00f3b APN zosta\u0142o wykszta\u0142conych i zarejestrowanych w kraju i uwa\u017ca si\u0119, \u017ce przyczyni si\u0119 do poprawy opieki nad pacjentami poprzez integracj\u0119 rozumowania klinicznego i piel\u0119gniarskiego.<\/strong> Finlandia niedawno zainicjowa\u0142a inicjatyw\u0119 zaawansowanej praktyki piel\u0119gniarskiej w 2016 roku. Tytu\u0142 Specjalisty w piel\u0119gniarstwie jest prawnie chroniony od 2003 r. na Islandii wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w szpitalach.<\/strong> Jednak\u017ce w Islandii podj\u0119to wysi\u0142ki w celu rozszerzenia wyznaczonej specjalizacji na inne dziedziny, takie jak zdrowie rodziny.<\/a> W Azji koncepcja APN pojawia si\u0119 w r\u00f3\u017cnych wymiarach w Japonii, Hongkongu, Korei Po\u0142udniowej, Republice Chi\u0144skiej, Tajwanie i Singapurze<\/strong>. Singapur dostarczy\u0142 przyk\u0142ad decydent\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 utrzyma\u0107 do\u015bwiadczone piel\u0119gniarki w praktyce klinicznej, a tak\u017ce poprawi\u0107 stan piel\u0119gniarstwa w systemie ochrony zdrowia. W 2003 r. uruchomiono program edukacyjny, a nast\u0119pnie wdro\u017cono ostateczne normy i przepisy w 2006 r. APN ds. Zdrowia Psychicznego i Intensywnej Terapii<\/strong>. Japonia ma histori\u0119 rozwijania koncepcji specjalisty ds. piel\u0119gniarstwa klinicznego, a nast\u0119pnie poszerzy\u0142 zakres praktyki w 2008 r. na opiek\u0119 geriatryczn\u0105. W 2001 roku Regionalny Dyrektor ds. Piel\u0119gniarstwa we Wschodnim Regionie \u015ar\u00f3dziemnomorskim \u015awiatowej Organizacji Zdrowia zwo\u0142a\u0142 spotkanie 14 kraj\u00f3w w celu om\u00f3wienia koncepcji r\u00f3l APN i przypisywania jej piel\u0119gniarkom<\/strong>. Od 2016 roku Oman<\/strong> – arabskie pa\u0144stwo z 4,6 min mieszka\u0144cami odni\u00f3s\u0142 sukces w zainicjowaniu roli APN, a tak\u017ce pracowa\u0142 nad podnoszeniem umiej\u0119tno\u015bci piel\u0119gniarskich w 16 o\u015brodkach zdrowia z planem szkolenia zawodowego. Jednak liczba APN w Omanie jest niewielka (6 od maja 2017 r.), poniewa\u017c zaj\u0119\u0142o to troch\u0119 czasu, aby przekona\u0107 kluczowych decydent\u00f3w o warto\u015bci APN.<\/strong> Piel\u0119gniarki z Omanu s\u0105 kszta\u0142cone w USA na APN<\/strong>. Warto odnotowa\u0107, \u017ce dwa uniwersytety w Pakistanie <\/strong>wyrazi\u0142y zainteresowanie zainicjowaniem koncepcji APN.<\/p>\n\n\n\n

Polska pomimo wysokich umiej\u0119tno\u015bci kadry piel\u0119gniarskiej nie posiada APN – Zaawansowanej Praktyki Piel\u0119gniarskiej<\/strong><\/strong> w systemie ochrony zdrowia. <\/strong>Zr\u00f3\u017cnicowany system kszta\u0142cenia uzyskania PWZ oraz fakt, \u017ce ok. 50% og\u00f3\u0142u aktywnych zawodowo piel\u0119gniarek ma wykszta\u0142cenie \u015brednie spowodowa\u0142, \u017ce nie by\u0142o ani inicjatywy ani koncepcji w \u015brodowisku piel\u0119gniarskim utworzenia grupy piel\u0119gniarek, kt\u00f3re przewy\u017csza\u0142yby uprawnieniami inne piel\u0119gniarki. Indolencja samorz\u0105du w tym zakresie skonfliktowa\u0142a \u015brodowisko piel\u0119gniarek,<\/strong> a rozdzielenie piel\u0119gniarek na 3 grupy w siatce p\u0142ac przy aprobacie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych OZZPiP i NIPiP (r\u00f3\u017cnice w wynagrodzeniu nawet pow. 2000 z\u0142) skutkowa\u0142o kolejnymi reperkusjami i wewn\u0119trznymi konfliktami. Eskalacja spor\u00f3w w kwestii wynagrodze\u0144 ma sw\u00f3j fina\u0142 w s\u0105dach, kt\u00f3re jednomy\u015blnie orzekaj\u0105,<\/strong> \u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie wynagrodze\u0144 jest nieuzasadnione, poniewa\u017c wszystkie piel\u0119gniarki bez wzgl\u0119du na formalne wykszta\u0142cenie maj\u0105 takie same uprawnienia.<\/strong> Rozszerzonych procedur medycznych dla specjalistek w praktyce szpitalnej nie ma. Wszystkie piel\u0119gniarki s\u0105 zobligowane do ograniczenia swojej aktywno\u015bci zawodowej do wykonywania zlece\u0144 lekarskich. <\/strong>Dlatego dyrektorzy sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 zakwalifikowaniu piel\u0119gniarek do wy\u017cszych grup siatki p\u0142ac ze wzgl\u0119du na wy\u017csze koszty pracownicze. Aktualnie pocz\u0105wszy od 2024 r. s\u0105 zintensyfikowane dzia\u0142ania na rzecz utworzenia Zaawansowanej Praktyki Piel\u0119gniarskiej w Polsce. Obecna marginalizacja zawodu piel\u0119gniarki w Polsce jest niepokoj\u0105ca. Polska zajmuje ostatnie miejsce w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w OECD pod wzgl\u0119dem jako\u015bci opieki i leczenia pacjent\u00f3w. Dowody naukowe wskazuj\u0105, \u017ce pacjenci, kt\u00f3rymi opiekuje si\u0119 Zaawansowana Praktyka Piel\u0119gniarska (APN), do\u015bwiadczaj\u0105 wi\u0119kszej satysfakcji z \u015bwiadczonej opieki, maj\u0105 mniej niepotrzebnych wizyt na pogotowiu, mniej s\u0105 poddani remisji i wskutek czego koniecznego pobytu w warunkach szpitalnych jak i w wi\u0119kszym stopniu mog\u0105 unikn\u0105\u0107 hospitalizacji w por\u00f3wnaniu z pacjentami otrzymuj\u0105cymi podobn\u0105 opiek\u0119 przez lekarzy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.healthecareers.com\/career-resources\/nurse-career\/how-nursing-has-changed-over-time<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/advancedmedicalcertification.com\/nursing-in-the-nineteenth-century\/<\/a> https:\/\/advancedmedicalcertification.com\/nursing-in-the-nineteenth-century\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/advancedmedicalcertification.com\/nursing-in-the-nineteenth-century\/<\/a> :\/\/www.womenshistory.org\/exhibits\/timeline-history-nursing<\/a> <\/p>\n\n\n\n

https:\/\/journalofethics.ama-assn.org\/article\/fourteenth-century-england-medical-ethics-and-plague\/2006-04<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/online-utpb-edu.translate.goog\/about-us\/articles\/nursing\/how-the-role-of-nursing-has-evolved-throughout-history\/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=pl&_x_tr_hl=pl&_x_tr_pto=rq<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.elsevier.es\/es-revista-enfermeria-clinica-english-edition–435-articulo-development-advanced-practice-nursing-apn–S2445147919300219<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak rola piel\u0119gniarstwa ewoluowa\u0142a na przestrzeni dziej\u00f3w? Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie piel\u0119gniarki stanowi\u0105 kr\u0119gos\u0142up systemu opieki zdrowotnej (jeszcze nie w Polsce). Gdyby Florence Nightingale \u017cy\u0142a wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, nie ogranicza\u0142aby si\u0119 jedynie do tradycyjnych metod opieki, lecz wykorzystuj\u0105c nowoczesne technologie monitorowania stanu zdrowia pacjent\u00f3w, d\u0105\u017cy\u0142aby do zapewnienia im szybkiej i profesjonalnej pomocy medycznej. Ograniczenie samodzielno\u015bci piel\u0119gniarek w Polsce nie tylko […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3021","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3021"}],"version-history":[{"count":30,"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3972,"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3021\/revisions\/3972"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/oizpp.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}